THAY LỜI DẪN
Không có các cá nhân tích cực từ trước tới nay đã tâm huyết gây dựng, cộng đồng người Việt tại Slovakia chúng ta không thể có được các tổ chức cộng đồng hoạt động quy củ như ngày hôm nay. Vì vậy việc ghi nhận sự hy sinh, đóng góp công sức, tài chính to lớn của các thê hệ đi trước trong công tác cộng đồng được chúng tôi- Ban điều hành Hội người Việt Nam tại Slovakia nhiệm kỳ 2022-2027 xem là nghĩa vụ, một nghĩa cử thể hiện sự tri ân, trân trọng các bậc tiền bối. Bên cạnh các tổ chức hội đoàn khác của cộng đồng đã song song tồn tại hoặc được thành lập về sau (Hội người cao tuổi, Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, Hội doanh nghiệp, các chi hội địa phương, Phòng thương mại Slovakia- Việt Nam, Hội hữu nghị Slovakia- Việt Nam, các hội đồng hương,…), Hội người Việt Nam tại Slovakia có một truyền thống khá lâu đời.
CỘNG ĐỒNG THỜI TIẾP KHẮC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (ĐẾN NĂM 1989)
Người Việt bắt đầu có mặt tại Slovakia từ những năm 50 của thế kỷ 20 trên cơ sở Hiệp định tương trợ kinh tế được ký kết giữa nước Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc và Việt Nam dân chủ Cộng hòa lúc bấy giờ. Thế hệ đầu tiên đến học tập và nghiên cứu tại các trường trung cấp chuyên nghiệp và đại học. Phần lớn họ là học sinh trung cấp chuyên nghiệp, sinh viên, thực tập sinh được đào tạo trong các lĩnh vực khác nhau như cơ khí, luyện kim, công nghiệp hóa và công nghiệp tiêu dùng.
Các ảnh trên, dưới: Đoàn học sinh trường nghề tại Sološnica những năm 1970
Sau đó thành phần công nhân lao động sang và dần dần chiếm tỷ lệ đa số. Họ làm việc trong tất cả các nhà máy lớn và đủ mọi lĩnh vực. Tất cả là công dân Việt Nam, chịu sự quản lý của các cơ quan theo ngành (giáo dục, lao động) và tạm trú trong thời gian 3,4,5 năm. Các tổ chức và chức vụ như Vùng, Vùng trưởng, Đội, Đội trưởng, Thành, Thành trưởng là các tổ chức theo ngành dọc thuộc Bộ giáo dục và đào tạo và Bộ lao động dưới sự điều phối chung của Đại sứ quán Việt Nam tại Praha (Bộ ngoại giao).
Ngoài các cơ quan quản lý trên, trong phạm vi cộng đồng còn có sự hoạt động của các tổ chức chính trị, xã hội (hội, đoàn thể) thuộc hệ thống chính trị xã hội của nước CHXHCH Việt Nam như Đảng Cộng sản Việt Nam, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội phụ nữ Việt Nam,…Nhiều thành viên lớn tuổi của cộng đồng đều là thành viên của ít nhất một trong các tổ chức này vào thời điểm đó.
CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT TẠI LIÊN BANG TIỆP KHẮC SAU NĂM 1989
Năm 1989 là cột mốc quan trọng trong đối với cộng đồng người Việt tại Slovakia. Cách mạng nhung
cùng với việc thay đổi chế độ tại Tiệp Khắc đã ảnh hưởng nhiều đến số phận của thành viên cộng đồng. Liên bang Tiệp Khắc mới chấm dứt các hiệp ước được ký kết giữa 2 nhà nước anh em cũ trong khối Xã hội chủ nghĩa. Từ chỗ có cư trú lao động, học tập hợp pháp, nhiều người trở nên thất nghiệp, phải về nước trước kế hoạch. Một số tìm đường sang các nước phía Tây như Đức, Áo, Séc, Pháp, Hà Lan,… một số ở lại , hợp pháp hóa cư trú tại Slovakia với mục đích kinh doanh, buôn bán. Sau năm 1989, việc di cư của người Việt từ chỗ được nhà nước tổ chức đã trở thành di cư kinh tế tự phát, tiếp nối mạng lưới xã hội đã được hình thành trước đây, chứng tỏ sức sống mãnh liệt của cộng đồng người Việt. Trong thời gian vài thập kỷ, cộng đồng người Việt đã chịu được áp lực lớn từ bên ngoài và gây dựng được một nền tảng kinh tế và xã hội vững chắc tại đây.
Thời gian từ năm 1989 đến 1993, các tổ chức vùng, đội, thành vẫn tiếp tục tồn tại dưới sự quản lý của Đại sứ quán Việt Nam tại Praha. Do ảnh hưởng từ việc thay đổi chế độ, tại CH Séc nhiều nhóm, hội tổ chức ra đời, đấu tranh chống chế độ trong nước, cùng với nạn cướp bóc, đâm chém lẫn nhau giữa các băng nhóm tranh dành ảnh hưởng. Đại sứ quán Việt Nam tại Praha đã phải thành lập các Ban liên lạc cộng đồng để quản lý. Tại địa bàn Slovakia có Ban liên lạc cộng đồng Bratislava do ông Vũ Đình Tài lãnh đạo và Ban liên lạc cộng đồng Kosice do ông Nguyễn Đồng Hải đứng đầu.
CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT NAM TẠI SLOVAKIA ĐỘC LẬP
Từ ngày 01.01.1993, Cộng hòa Slovakia tách khỏi Liên bang Tiệp Khắc, chính thức là quốc gia độc lập. Tuy vậy, mọi hoạt động cộng đồng của người Việt vẫn liên quan đến sự chỉ đạo của Đại sứ quán Việt Nam tại Praha, CH Séc thông qua các Ban liên lạc cộng đồng..
Thời điểm này, cộng đồng bị thu nhỏ về quy mô, việc hợp pháp hóa giấy phép cư trú ở Slovakia rất khó khăn nên nhiều người đã phải chuyển sang các nước khác. Một số từ Việt Nam sang theo diện đoàn tụ gia đình nhưng số lượng còn khiêm tốn. Đây là thời điểm thế hệ thứ hai của người Việt ra đời đông đảo. Các cặp thuần Việt đã xác định được việc định cư lâu dài tại đây, lập gia đình, sinh con cái. Một số anh chị em kết hôn với người địa phương.
Đa phần người Việt kinh doanh, buôn bán chợ, mộ số người nhanh nhạy, có đầu óc kinh doanh thì tổ chức nhập khẩu hàng từ Việt Nam, Trung Quốc, Nam Tư cũ, Ba Lan, Thỗ Nhĩ Kỳ.
Ảnh: Chợ Miletičova với các quầy hàng dệt may và điện tử của người Việt là điểm đến quen thuộc của người thủ đô trong thời gian dài kể từ năm 1992
Ảnh từ trái sang phải: các Trưởng ban liên lạc cộng động Bratislava ông Vũ Đình Tài, ông Bùi Bình Thế vàTtrưởng ban liên lạc cộng đồng Kosice ông Nguyễn Đồng Hải
Vào năm 1993, sau các vụ thảm sát giết người, cướp của người Việt do các tội phạm người địa phương gây ra, Ban liên lạc cộng đồng Bratislava đã có các hoạt động với mục đích kết nối tự vệ, đoàn kết giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau, đại diện cộng đồng làm việc với các cơ quan chức năng Slovakia cũng như Việt Nam. Thời điểm này, Ban liên lạc cộng đồng tại Bratislava do ông Bùi Bình Thế lãnh đạo. Nhằm ngăn chặn bạo lực đối với người Việt, Ban liên lạc cộng đồng đã gửi thỉnh nguyện thư đến Tổng thống Michal Kováč, yêu cầu người đứng đầu nhà nước Slovakia dùng ảnh hưởng cá nhân và vị thế để can thiệp. Cần nhắc đến là các ban liên lạc cộng đồng này không đăng ký theo luật pháp Slovakia quy định lúc bấy giờ, chỉ hoạt động dưới sự bảo trợ , công nhận và chỉ đạo của Đại sứ quán Việt Nam tại Praha.
Ảnh trên và dưới: 2 thủ phạm người địa phương là Matta và Hauser đã gây ra 1 trong những vụ án hình sự lớn nhất trong lịch sử Slovakia. Ngày 08.04.1994, tại một nhà kho phố Stará Vajnorská, để cướp tiền, những kẻ sát nhân này đã cướp đi sinh mạng của 6 người Việt vô tội, trong đó có một phụ nữ đang mang thai và một em bé chưa tròn 1 tuổi
CÁC ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU CỘNG ĐỒNG TOÀN QUỐC
Đại hội đại biểu cộng đồng toàn quốc lần thứ nhất – 1997
Ngày 10.7.1996, Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Séc kiêm nhiệm Cộng hòa Slovakia ban hành quyết định thành lập Ban liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Slovakia. Đại hội toàn quốc Hội người Việt Nam tại Slovakia lần thứ nhất bầu Ban liên lạc. Ban liên lạc này được Đại sứ quán Việt Nam tại Cộng hòa Séc kiêm nhiệm Cộng hòa Slovakia ký quyết định công nhận vào ngày 28.04.1997. Ông Vũ Đình Tài được Đại hội tín nhiệm bầu làm Trưởng ban. Có thể nói đây là tổ chức cộng đồng đầu tiên với quy mô toàn quốc, có sự tham gia của đại diện các địa phương ngoài Bratislava và Košice.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai -1998
Ngày 01.09.1998, Đại hội Hội người Việt Nam tại Slovakia lần thứ hai được tổ chức tại Bratislava bầu ra Ban chấp hành mới, thông qua Điều lệ và chính thức đăng ký tại Bộ nội vụ Cộng hòa Slovakia là tổ chức công dân mang tên là Cộng đồng Việt Nam tại Slovakia. Đại hội bầu ra Ban chấp hành mới.
Cần nhấn mạnh rằng, từ thời điểm này, tổ chức Cộng đồng người Việt Nam tại Slovakia (về sau là Hội người Việt Nam tại Slovakia) chính thức là tổ chức công dân do thành viên cộng đồng sáng lập theo Luật về hiệp hội công dân số 83/ tuyển tập luật 1990 được thay đổi về sau quy định. Theo quy định của luật này thì Hội là cơ quan tự quản, mỗi khi có sự thay đổi về nhân sự, Chủ tịch Ban điều hành (Ban chấp hành trước đây) hay còn gọi là Chủ tịch Hội chỉ việc thông báo với Cơ quan đăng ký Bộ nội vụ mà không cần bất kỳ quyết định công nhận nào. Vẫn nhiều cá nhân lầm tưởng là Hội người Việt Nam tại Slovakia thuộc sự quản lý của Đại sứ quán Việt Nam, phải được Đại sứ quán công nhận.
Tuy nhiên, việc thông qua và công nhận từ phía Đại sứ quán từ lâu nay đã thành thông lệ, xuất phát từ tinh thần hướng về quê hương đất nước, để sự hợp tác với Cơ quan đại diện nhà nước Việt Nam tại Slovakia được tốt đẹp vì quyền lợi chung của cộng đồng.
Không tiến hành Đại hội toàn quốc vào năm 2000, các Ban liên lạc cộng đồng Bratislava và Košice tiếp tục giữ vai trò hoạt động chính
Vào nhiệm kỳ 2000-2003, vì lý do nào đó chưa xác định, Đại hội Hội người Việt Nam toàn Slovakia đã không được tiến hành. Tuy nhiên, các Ban liên lạc cộng đồng khu vực Bratislava và Košice vẫn tổ chức đại hội đúng hạn. Tại Bratislava, ông Trần Thống Nhất được bầu làm chủ tịch. Sau khi ông Nhất về nước thì ông Trần Văn Kha được bầu thay. Ban liên lạc cộng đồng Košice do ông Hoàng Minh Trí lãnh đạo.
Một sự kiện đáng nhớ ở nhiệm kỳ này là các Ban liên lạc cộng đồng đã hỗ trợ tích cực Đại sứ quán Việt Nam tại Áo kiêm nhiệm Slovakia và Bộ ngoại giao Slovakia tổ chức thành công lễ kỷ niệm 50 năm thành lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
Đại hội toàn quốc lần thứ ba – 2003
Vào tháng 6 năm 2003, Đại hội đại biểu hội người Việt Nam trên toàn Slovakia lần thứ ba được tổ chức tại Hội trường Nobelova 5, Bratislava với sự có mặt của đại biểu đại diện cho hơn 3000 người Việt Nam sinh sống tại lãnh thổ Slovakia. Đại hội thống nhất đổi tên Cộng đồng Việt Nam tại Slovakia thành Hội người Việt Nam tại Slovakia, điều lệ và phương hướng hoạt động trong nhiệm kỳ 3 năm 2003-2006 và bẩu ra Ban chấp hành mới.
Ảnh: Bìa nguyệt san Đất mới của Hội người Việt Nam tại Slovakia phát hành năm 2003
Ảnh: Bài đăng trên nguyệt san Đất mới đưa tin về Đại hội toàn quốc Hội người Việt Nam tại Slovakia lần thứ ba
Đại hội toàn quốc lần thứ tư – 2007
Lần đầu tiên, Đại hội toàn quốc được tổ chức ngoài thủ đô Bratislava, tại Hội trường Đại học nông nghiệp Slovakia, Trieda Andreja Hlinku 2, thành phố Nitra, vào ngày 28.04.2007. Và đây cũng là lần đầu tiên, Ban chấp hành hội có số lượng 37 người, nhiều hơn gấp đôi so các nhiệm kỳ trước đó, tạo tiền lệ cho các nhiệm kỳ sau.
Trong nhiệm kỳ này, từ tháng 09 năm 2008, do ông Lê Hồng Quang công tác nước ngoài lâu ngày, ông Ngô Thế Lực giữ vị trí Quyền chủ tịch.
Đại hội toàn quốc lần thứ năm – 2016
Đúng ra, theo điều lệ Hội Người Việt Nam tại Slovakia lúc bấy giờ quy định một nhiệm kỳ kéo dài 3 năm thì vào năm 2010 phải tiến hành Đại hội toàn quốc lần thứ năm và bầu lại Ban chấp hành mới, Chủ tịch mới nhưng vì lý do có một số bất đồng nhất định trong nội bộ Ban chấp hành nên không đạt được thỏa thuận để tổ chức Đại hội đúng hạn. Mãi đến năm 2016, Đại hội toàn quốc lần thứ năm mới được tiến hành tại Bratislava- Vajnory và có sửa đổi điều lệ, đổi thời hạn nhiệm kỳ thành 4 năm.
Ông Lê Hồng Quang tái đắc cử Chủ tịch và cũng giống nhiệm kỳ trước, do Chủ tịch hội công tác ở nước ngoài lâu ngày, ông Nguyễn Kim Đăng giữ vị trí Quyền chủ tịch từ năm 2018.
Tiếp tục truyền thống từ những năm hoạt động dưới sự lãnh đạo của các Ban liên lạc cộng đồng Bratislava và Kosice, giai đoạn 1997 – 2022, Ban liên lạc cộng đồng Cộng hòa Slovakia và về sau là Hội người Việt Nam tại Slovakia luôn có các hoạt động hướng về quê hương, tổ quốc Việt Nam và tham gia các công tác thiện nguyện, quyên góp hỗ trợ khắc phục thiên tai, thảm họa tại đất nước Slovakia. Từ sau đại hội toàn quốc 2007, quan hệ giữa cộng đồng người Việt tại Slovakia và chính quyền, người dân sở tại được củng cố và nâng lên tầm cao mới. Chính quyền địa phương đánh giá cao sự hội nhập của cộng đồng người Việt vào xã hội Slovakia. Cộng đồng cũng phát triển cả về số lượng, thêm nhiều thành viên là người cư trú với mục đích lao động.
Ảnh: Trang web congdongvietnam.eu của Hội người Việt Nam trước đây
Những sự kiện ngoại giao đáng nhớ do Hội người Việt Nam tại Slovakia hỗ trợ đón tiếp hoặc tổ chức trong giai đoạn này là:
Chuyến thăm Slovakia của Phó chủ tịch nước Việt Nam Trương Mỹ Hoa (2005)
Chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Slovakia Robert Fico (2008)
Chuyến thăm Slovakia của Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Minh Triết (2009)
Chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Quốc Hội Slovakia Pavol Paška (2010)
Chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của Thủ tướng Slovakia Robert Fico (2016)
Ảnh: Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Minh Triết dự Diễn đàn doanh nghiệp Slovakia- Việt Nam trong chuyến thăm Slovakia vào năm 2009
Một sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng người Việt tại Košice nói riêng và toàn quốc nói chung là từ năm 2013, Ông Nguyễn Duy Vũ- đại diện của cộng đồng người Việt Nam tại Kosice được chính thức trở thành thành viên của Hội đồng dân tộc thiểu số thuộc Hội đồng dân biểu thành phố (tương đương Hội đồng nhân dân cấp thành phố ở Việt Nam). Sự kiện là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy cộng đồng người Việt tại Košice đã khẳng định được vị thế của mình trong xã hội sở tại.
Ảnh: Đại diện cộng đồng người Việt tại Košice tại Hội đồng dân tộc thiểu số Košice đồng thời là Phó Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Slovakia, Chủ tịch Chi hội người Việt Nam tại Košice ông Nguyễn Duy Vũ (người đầu tiên từ bên phải sang).
Nửa thời gian sau của nhiệm kỳ kéo dài 2016-2022 có nhiều diễn biến ngoại cảnh xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và mọi hoạt động của cộng đồng người Việt như tình hình chính trị Slovakia rối ren, người dân địa phương biểu tình rầm rộ, thay đổi chính phủ, thiên tai và thảm họa tại Việt Nam và Slovakia, đại dịch covid, chiến tranh Nga- Ukraine.
Trước tình hình đó, các thành viên tích cực của cộng đồng, kết hợp các tổ chức hội đoàn toàn quốc đã kết nối, hỗ trợ Ban chấp hành Hội người Việt Nam tại Slovakia trong các hoạt động cung cấp thông tin, định hướng dẫn dắt bà con kịp thời, cùng nhau vượt qua mọi khó khăn, thử thách.
Do các quy định phòng chống covid ngặt nghèo, cấm tụ tập, việc tổ chức Đại hội lần sáu theo quy định không thể thực hiện được vào năm 2020. Ban chấp hành khóa 2016-2020 vẫn tiếp tục lãnh đạo Hội cho đến năm 2022.
Năm 2022 đánh dấu sự đoàn kết chặt chẽ của cộng đồng toàn quốc. Các tổ chức hội đoàn đã nhanh chóng tìm tiếng nói chung, gửi đơn đề nghị chính phủ Slovakia công nhận là dân tộc thiểu số, tổ chức các hoạt động vận động, từ việc các thành viên đủ các thế hệ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, cho đến cử đại diện tham gia các cuộc họp với Ủy ban về người dân tộc thiểu số và các nhóm sắc tộc và với Hội đồng chính phủ về nhân quyền, dân tộc thiểu số và bình đẳng giới. Đỉnh điểm của các hoạt động vận động là Liên hoan Ngày Việt Nam năm đầu tiên được tổ chức với quy mô lớn tại Bratislava vào ngày 28.08.2022, thu hút sự tham gia của đầy đủ thành phần và địa phương trong cộng đồng toàn quốc. Liên hoan gây tiếng vang lớn, giới thiệu văn hóa Việt Nam giàu bản sắc và hình ảnh một cộng đồng người Việt lớn mạnh, hội nhập sâu rộng. Có hai điểm nổi bật từ sự kiện này: Bên cạnh việc huy động số tiền lớn chưa từng có 41669 euro từ các tổ chức, hội đoàn, cá nhân và doanh nghiệp của ta và Slovakia, lần đầu tiên thế hệ hai đã tích cực tham gia công tác tổ chức, giữ vai trò chính, đóng góp và thực hiện nhiều ý tưởng hay.
Ảnh: Ngày Việt Nam năm đầu tiên tổ chức vào tháng 8.2022 tại Bratislava thu hút nhiều người tham gia
Bên cạnh đó, Hội và các hội đoàn khác mà tiên phong là chi hội Košice và các tỉnh miền Đông đã tổ chức hỗ trợ người tị nạn Ukraine trong đó có nhiều kiều bào Việt sau khi chiến sự Nga- Ukraine bùng nổ.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ sáu – 2022
Ngày 20.08.2022, đại hội toàn quốc lần thứ sáu được tổ chức tại Tále với sự tham gia của các đại biểu đại diện các chi hội và các tổ chức hội đoàn khác, thể hiện quyết tâm xây dựng một Hội người Việt Nam tại Slovakia hiện đại, theo kịp thời cuộc và sẵn sàng đối mặt với thách thức mới trong vai trò chuẩn bị là dân tộc thiểu số thứ 14 tại Slovakia.
Đại hội đã đề ra phương hướng hoạt động mới, thống nhất sửa đổi điều lệ mới và bầu ra Ban điều hành (tên gọi mới thay cho Ban chấp hành) được trẻ hóa và nữ hóa nhiều, tôn trọng sự bình đẳng giới.
Đặc biệt điều lệ hội đã quy định chặt chẽ tính độc lập của Hội, rút kinh nghiệm để không lập lại những diễn biến đáng tiếc đã xảy ra trước đây.
Sự kiện cộng đồng người Việt được chính phủ Cộng hòa Slovakia công nhận là dân tộc thiểu số
Ngày 07.06.2023, tại phiên họp thứ tư, chính phủ lâm thời Cộng hòa Slovakia của thủ tướng Ľudovít Ódor đã chính thức quyết định công nhận cộng đồng người Việt tại Slovakia công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 của mình và là dân tộc ngoài châu Âu đầu tiên.
Đây là cột mốc, sự kiện lịch sử của cộng đồng.
Đại diện Hội người Việt Nam tại Slovakia và các tổ chức hội đoàn của cộng đồng đã tổ chức họp báo ngay sau đó trước văn phòng chính phủ, tuyên bố hoan nghênh quyết định này.
Sự kiện thu hút sự chú ý và quan tâm của các phương tiện truyền thông của cả hai nước Slovakia và Việt Nam. Trang web chính thức của Ủy ban châu Âu cũng đưa tin về việc này.
Thành công này là kết quả của quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng trong gần 70 năm qua, là nổ lực không ngừng của cả cộng đồng. Thông qua việc công nhận, chính quyền nước CH Slovakia đã đánh giá cao sự hội nhập sâu rộng của cộng đồng, sự đóng góp của cộng đồng người Việt tại đây vào sự phát triển của xã hội. Công luận Slovakia chấp nhận và tôn trọng cộng đồng và văn hóa của cộng đồng người Việt.
Là một dân tộc thiểu số, cộng đồng người Việt sẽ được hưởng các quyền lợi, cơ hội được luật pháp quy định như đối với 13 dân tộc thiểu số khác tại CH Slovakia. Đó là được hỗ trợ từ Quỹ hỗ trợ văn hóa của các dân tộc thiểu số, nhằm giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa riêng, truyền thống, tập tục, ngôn ngữ mẹ đẻ.
Hiện nay, quyền được sử dụng tiếng Việt tại công sở, các cơ quan nhà nước chưa được áp dụng với cộng đồng vì chưa đáp ứng được tỷ lệ dân số tối thiểu là 15% ở địa phương nào cấp xã, phường.
Cơ hội là cộng đồng có thể tận dụng ngân sách nhà nước từ Quỹ văn hóa này cho các họat động giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống, tập tục như Tết nguyên đán, Tết Trung Thu, Lễ hội văn hóa Việt Nam và tổ chức các lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em để giữ gìn tiếng Việt.
Đối với cộng đồng, thách thức lớn nhất là hội nhập của các cá nhân và gia đình vừa mới định cư, chưa được trang bị tiếng Slovak.
Quá trình vận động, thực hiện thủ tục để cộng đồng người gốc Việt được công nhận diễn ra hơn 16 tháng.
Vào tháng 2.2022, các tổ chức hội đoàn của cộng đồng người Việt tại Slovakia dẫn đầu là Hội người Việt Nam tại Slovakia đã nộp đơn đến Bộ tư pháp CH Slovakia (ngành chủ quản dân tộc thiểu số) đề nghị công nhận. Trong thời gian chờ giải quyết, Hội đồng chính phủ về nhân quyền, dân tộc thiểu số và bình đẳng giới và Ủy ban về các dân tộc thiểu số và các nhóm sắc tộc đã mời các đại diện của cộng đồng người Việt tham dự các phiên họp của Hội đồng và Uỷ ban.
Đồng thời để có cơ sở đánh giá, đưa ra quyết định, Hội đồng chính phủ về nhân quyền, dân tộc thiểu số và bình đẳng giới đề nghị Phân viện dân tộc học và nhân chủng xã hội học thuộc Viện hàn lâm khoa học Slovakia đưa ra một văn kiện quan trọng là báo cáo chuyên môn về việc cộng đồng người Việt có đáp ứng đầy đủ các điều kiện để trở thành dân tộc thiểu số không.
Vào tháng 07.2022, Viện hàn lâm khoa học đã trình báo cáo chuyên môn với đánh giá hoàn toàn tích cực.
Tháng 12.2022, Hội đồng chính phủ về nhân quyền, dân tộc thiểu số và bình đẳng giới đã ra kiến nghị để chính phủ CH Slovakia công nhận.
Tháng 02.2023, các bộ nghành liên quan của chính phủ đã thảo luận, góp ý về kiến nghị với kết quả là không có ý kiến phản đối.
Ngày 07.06.2023, chính phủ CH Slovakia ra quyết định công nhận.
Thủ tục cuối cùng đang chờ đợi là Ủy ban về các dân tộc thiểu số và các nhóm sắc tộc sẽ có văn bản đề nghị cộng đồng chọn và đề cử đại diện tại Ủy ban. Với việc đại diện của cộng đồng chính thức tham dự tại phiên họp gần nhất của Ủy ban, chúng ta chính thức tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến dân tộc thiểu số Việt Nam tại Cộng hòa Slovakia.
13 dân tộc thiểu số được công nhận trước cộng đồng người Việt là Hungary, Rom, Séc, Morava, Ruthenian, Ba Lan, Ukraine, Bungari, Serbia, Đức, Do Thái, Croatia và Nga. Dân tộc cuối cùng được công nhận là Serbia vào năm 2010.
Ảnh trên và dưới: Toàn văn quyết định số 287 của chính phủ Cộng hòa Slovakia ban hành ngày 07.06.2023 về việc công nhận cộng đồng người Việt Nam là dân tộc thiểu số
LỜI KẾT
Trải qua bao thăng trầm, cộng đồng người Việt nam tại Slovakia đã không ngừng trưởng thành và phát triển cả về số lẫn chất lượng. Theo số liệu của Cục thống kê và Cục cảnh sát biên phòng và ngoại kiều thì hiện nay có hơn 10000 người gốc Việt sinh sống tại quốc gia Trung Âu này, trong đó có 3282 người mang quốc tịch Slovakia. Từ cơ cấu dân số ban đầu là trẻ theo độ tuổi, đa phần là nam theo giới tính, lao động nhà máy và học tập, nghiên cứu theo nghề nghiệp, đến nay người Việt Nam tại Slovakia là một xã hội nhỏ, đầy đủ thành phần:
Độ tuổi: đủ các thế hệ , từ người về hưu đến trẻ sơ sinh
Giới tính: Tỷ lệ nam nữ trong cộng đồng không còn chênh lệch
Nghề nghiệp: Ngoài lao động nhà máy và học tập nghiên cứu, chúng ta có mặt khắp mọi lĩnh vực kinh tế từ kinh doanh hàng dệt may, giày dép, gia dụng, đến nhà hàng ẩm thực, chăm sóc sắc đẹp, cho đến y tế, giáo dục, nghệ thuật, show bis, thể thao chuyên nghiệp, khoa học, công nghệ, công tác xã hội, …
Theo thống kê điều tra dân số vào năm thì tại Slovakia có 3 282 công dân Slovakia gốc Việt.
Các dữ liệu thống kê theo hạng mục cụ thể:
Tỷ lệ nam nữ: nam là 60% và nữ là 40%
Tình trạng hôn nhân: 53% đã kết hôn, 38% là độc thân, hơn 5% đã ly hôn,
Thành phần dân số tính theo độ tuổi: Trẻ em đến 6 tuổi chiếm 4,5%, đến 14 tuổi chiếm 14%. độ tuổi lao động từ 14-65 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất đến 84,2%, số người ở độ tuổi về hưu chỉ có vẻn vẹn 2,1%…,
Trình độ văn hóa: Phổ thông trung học: 51% số người Việt tại Slovakia, cao đẳng, đại học và trên đại học: 13% , phổ thông cơ sở: 23%
Mật độ dân cư: Nguời Việt tạp trung đông nhất tập trung tại tỉnh Bratislava với 1104 người, sau đó là tại tỉnh Košice với 591 người, mật độ thưa nhất ở tỉnh Trenčín với 150 người…
Nhiều thành viên cộng đồng là cá nhân và tập thể xuất sắc, dành được nhiều thành tích cao, đóng góp phát triển xã hội, được nhà nước và xã hội công nhận, vinh danh. Chúng ta có quyền tự hào về người Việt tại Slovakia.
Biết ơn các thế hệ trước, bằng hành động, chúng ta hãy giữ gìn truyền thống tương thân tương ái, đoàn kết, gắn bó, khẳng định vị thế của cộng đồng trong xã hội đa số tại Slovakia.
CÁC BAN CHẤP HÀNH HỘI NGƯỜI VIỆT NAM TẠI SLOVAKIA TRƯỚC ĐÂY
BAN LIÊN LẠC CỘNG ĐỒNG NHIỆM KỲ 1993-1996
Hiện chưa thu thập được đầy đủ, sẽ bổ sung sau
BAN LIÊN LẠC CỘNG ĐỒNG NHIỆM KỲ 1997-1998
| Số TT | Họ và tên | Đơn vị đại diện | Chức danh |
| 01 | Ông Vũ Đình Tài | Bratislava | Trưởng ban |
| 02 | Ông Nguyễn Công Ái | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 03 | Ông Trần Thống Nhất | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 04 | Ông Lê Hồng Quang | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 05 | Ông Trần Văn Kha | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 06 | Ông Nguyễn Phúc Lai | Bratislava | Ủy viên |
| 07 | Ông Trần Văn Hải | Bratislava | Ủy viên |
| 08 | Ông Lê Thanh Nghị | Trnava | Ủy viên |
| 09 | Ông Phùng Quốc Tuấn | Trnava | Ủy viên |
| 10 | Ông Nguyễn Trọng Mai Lâm | Nitra | Ủy viên |
| 11 | Ông Phạm Văn Việt | Bratislava | Ủy viên |
| 12 | Ông Nguyễn Đồng Hải | Košice | Ủy viên |
| 13 | Ông Hoàng Minh Trí | Košice | Ủy viên |
| 14 | Ông Nguyễn Công Hải | Komárno-Nitra | Ủy viên |
| 15 | Ông Trần Văn Ương | Prešov | Ủy viên |
BAN LIÊN LẠC CỘNG ĐỒNG NHIỆM KỲ 1998-2000
| Số TT | Họ và tên | Đơn vị đại diện | Chức danh |
| 01 | Ông Vũ Đình Tài | Bratislava | Trưởng ban |
| 02 | Ông Trần Thống Nhất | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 03 | Ông Lê Hồng Quang | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 04 | Ông Trần Văn Kha | Bratislava | Ủy viên thường trực |
| 05 | Ông Nguyễn Phúc Lai | Bratislava | Ủy viên |
| 06 | Ông Trần Văn Hải | Bratislava | Ủy viên |
| 07 | Ông Lê Thanh Nghị | Trnava | Ủy viên |
| 08 | Ông Phùng Quốc Tuấn | Trnava | Ủy viên |
| 09 | Ông Nguyễn Trọng Mai Lâm | Nitra | Ủy viên |
| 10 | Ông Phạm Văn Việt | Bratislava | Ủy viên |
| 11 | Ông Nguyễn Đồng Hải | Košice | Ủy viên |
| 12 | Ông Hoàng Minh Trí | Košice | Ủy viên |
| 13 | Ông Nguyễn Công Hải | Komárno-Nitra | Ủy viên |
| 14 | Ông Trần Văn Ương | Prešov | Ủy viên |
BAN CHẤP HÀNH HỘI NGƯỜI VIỆT NAM TẠI SLOVAKIA NHIỆM KỲ 2003-2006
| Số TT | Họ và tên | Đơn vị đại diện | Chức danh |
| 01 | Ông Vũ Đình Tài | Bratislava | Chủ tịch |
| 02 | Ông Nguyễn Đồng Hải | Košice | Phó chủ tịch thứ nhất |
| 03 | Ông Hoàng Minh Trí | Košice | Phó chủ tịch |
| 04 | Ông Lê Hồng Quang | Bratislava | Phó chủ tịch |
| 05 | Ông Đường Thanh Bính | Nitra | Phó chủ tịch |
| 06 | Ông Ngô Thế Lực | Bratislava | Ủy viên |
| 07 | Ông Nguyễn Thế Lời | Bratislava | Ủy viên |
| 08 | Bà Đào Thị Kim Tâm | Bratislava | Ủy viên |
| 09 | Ông Nguyễn Từ | Košice | Ủy viên |
| 10 | Ông Nguyễn Kim Đăng | Malacky | Ủy viên |
| 11 | Ông Nguyễn Thanh Toàn | Košice | Ủy viên |
| 12 | Ông Đỗ Văn Cần | Trnava | Ủy viên |
| 13 | Ông Nguyễn Văn Long | Trnava | Ủy viên |
| 14 | Ông Trần Văn Kha | Galanta | Ủy viên |
| 15 | Ông Nguyễn Bá Minh | Nové Zámky | Ủy viên |
| 16 | Ông Trần Văn Thưởng | Poprad | Ủy viên |
| 17 | Ông Hoàng Văn Diệp | Humenné | Ủy viên |
BAN CHẤP HÀNH HỘI NGƯỜI VIỆT NAM TẠI SLOVAKIA NHIỆM KỲ 2007-2010, KÉO DÀI ĐẾN NĂM 2016
| Số TT | Họ và tên | Đơn vị đại diện | Chức danh |
| 01 | Ông Lê Hồng Quang | Bratislava | Chủ tịch |
| 02 | Ông Ngô Thế Lực | Bratislava | Phó chủ tịch thường trực |
| 03 | Ông Hoàng Minh Trí | Košice | Phó chủ tịch, phụ trách miền Đông, tổng biên tập website |
| 04 | Ông Đường Thanh Bính | Nitra | Phó chủ tịch, phụ trách phát triển Hội và các tổ chức cộng đồng |
| 05 | Ông Nguyễn Kim Đăng | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách ngoại giao |
| 06 | Ông Nguyễn Văn Chinh | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách tổ chức, quần chúng |
| 07 | Ông Nguyễn Đồng Hải | Košice | Phó chủ tịch, phụ trách quan hệ với các cộng đồng VN ở nước ngoài |
| 08 | Ông Nguyền Từ | Košice | Phó chủ tịch, Tổng thư ký |
| 09 | Ông Nguyễn Việt Phương | Galanta | Phó chủ tịch, phụ trách quan hệ với các cộng đồng khác tại Slovakia |
| 10 | Bà Trần Thúy Mùi | Košice | Phó chủ tịch, phụ trách chi hội Košice |
| 11 | Bà Trần Minh Hiền | Ivanka pri Dunaji | Phó chủ tịch, phụ trách khối thế hệ II |
| 12 | Ông Nguyễn Trọng Mai Lâm | Nitra | Phó chủ tịch, phụ trách các quan hệ trong nước |
| 13 | Ông Nguyễn Thế Lời | Košice | Phó chủ tịch, phụ trách công tác văn hóa, giáo dục |
| 14 | Ông Nguyễn Phúc Lai | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách tài chính |
| 15 | Ông Hoàng Minh Lâm | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách thể thao |
| 16 | Ông Nguyễn Việt Thái | Nitra | Ủy viên thường trực, phụ trách kỹ thuật, biên tập website |
| 17 | Ông Nguyễn Huy Cải | Košice | Ủy viên |
| 18 | Ông Nguyễn Tiến Hảo | Bardejov | Ủy viên |
| 19 | Ông Phạm Hùng | Bratislava | Ủy viên |
| 20 | Bà Trần Thị Bình | Košice | Ủy viên |
| 21 | Ông Vũ Đức Sơn | Bratislava | Ủy viên |
| 22 | Bà Đào Thị Kim Tâm | Bratislava | Ủy viên |
| 23 | Ông Trần Văn Thưởng | Poprad | Ủy viên |
| 24 | Ông Thân Đức Tiếp | Bratislava | Ủy viên |
| 25 | Ông Đặng Vũ Trường | Komárno | Ủy viên |
| 26 | Ông Nguyễn Văn Xuân | Trnava | Ủy viên |
| 27 | Ông Nguyễn Bá Minh | Nové Zámky | Ủy viên |
| 28 | Ông Nguyễn Hữu Nhiệm | Bratislava | Ủy viên |
| 29 | Ông Vũ Ngọc Phúc | Trnava | Ủy viên |
| 30 | Ông Vũ Đình Tài | Bratislava | Ủy viên |
| 31 | Ông Hoàng Văn Diệp | Humenné, Snina | Ủy viên |
| 32 | Ông Nguyễn Chiến Thắng | Žilina | Ủy viên |
| 33 | Ông Nguyễn Thanh Toàn | Košice | Ủy viên |
| 34 | Ông Nguyễn Xuân Trường | Topoľčany | Ủy viên |
| 35 | Ông Trần Tuệ | Zvolen | Ủy viên |
| 36 | Ông Phạm Văn Vinh | Bratislava | Ủy viên |
| 37 | Ông Nguyễn Văn Xương | Galanta | Ủy viên |
BAN CHẤP HÀNH HỘI NGƯỜI VIỆT NAM TẠI SLOVAKIA NHIỆM KỲ 2016-2020, KÉO DÀI ĐẾN NĂM 2022
| Số TT | Họ và tên | Đơn vị đại diện | Chức danh |
| 01 | Ông Lê Hồng Quang | Bratislava | Chủ tịch |
| 02 | Ông Nguyễn Kim Đăng | Bratislava | Phó chủ tịch thứ nhất |
| 03 | Ông Thân Đức Tiếp | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách nội chính |
| 04 | Ông Nguyễn Phúc Lai | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách tài chính |
| 05 | Ông Hoàng Minh Lâm | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách thể thao |
| 06 | Ông Nguyễn Duy Vũ | Košice | Phó chủ tịch |
| 07 | Ông Nguyễn Từ | Košice | Phó chủ tịch, tổng thư ký |
| 08 | Ông Phạm Hùng | Bratislava | Phó chủ tịch, phụ trách doanh nghiệp |
| 09 | Ông Trần Đức Quang | Bratislava | Ủy viên, phụ trách pháp lý |
| 10 | Ông Vũ Như Cường | Bratislava | Ủy viên |
| 11 | Ông Vũ Đức Sơn | Bratislava | Ủy viên |
| 12 | Ông Nguyễn Nam Vinh | Bratislava | Ủy viên |
| 13 | Ông Đoàn Chí Thành | Bratislava | Ủy viên |
| 14 | Bà Trần Thị Minh Hiền | Ivanka pri Bratislave | Ủy viên |
| 15 | Ông Hoàng Minh Trí | Košice | Ủy viên |
| 16 | Ông Trần Côi | Košice | Ủy viên |
| 17 | Ông Nguyễn Hữu Hùng | Košice | Ủy viên |
| 18 | Ông Phan Văn Truyền | Košice | Ủy viên |
| 19 | Ông Thân Đức Hồng | Košice | Ủy viên |
| 20 | Ông Thân Trung Sơn | Košice | Ủy viên |
| 21 | Ông Đỗ Văn Cần | Trnava | Ủy viên |
| 22 | Ông Nguyễn Trọng Tình | Trnava | Ủy viên |
| 23 | Ông Nguyền Trường Sơn | Piešťany | Ủy viên |
| 24 | Ông Đặng Hồng Thanh | Piešťany | Ủy viên |
| 25 | Ông Nguyễn Xuân Trường | Topoľčany | Ủy viên |
| 26 | Ông Ngô Quang Vinh | Šaľa | Ủy viên |
| 27 | Ông Bùi Xuân Minh | Šaľa | Ủy viên |
| 28 | Ông Nguyễn Bá Minh | Nové Zámky | Ủy viên |
| 29 | Ông Nhuyễn Công Hải | Komárno | Ủy viên |
| 30 | Ông Trần Tuệ | Zvolen | Ủy viên |
| 31 | Ông Nguyễn Chiến Thắng | Žilina | Ủy viên |
| 32 | Ông Nguyễn Tuấn Ngọc | Trenčín | Ủy viên |
| 33 | Ông Nguyễn Tiến Hảo | Prešov | Ủy viên |
| 34 | Ông Phạm Thanh Tùng | Prešov | Ủy viên |
| 35 | Ông Trần Văn Ương | Poprad | Ủy viên |
| 36 | Ông Nguyễn Viết Bện | Poprad | Ủy viên |
| 37 | Ông Nguyễn Công Sỹ | Vranov nad Topľou | Ủy viên |
| 38 | Ông Phạm Văn Luyến | Spišská Nová Ves | Ủy viên |
| 39 | Ông Lê Đình Trúc | Humenné | Ủy viên |
Võ Phương
Bình luận