“Một buổi sáng cuối tuần ở Kosice, Slovakia, trong lớp học tiếng Việt của cộng đồng, bé Anna – 10 tuổi – ngồi chăm chú tô từng con chữ “Quê hương”. Cô giáo hỏi:
– Con biết “quê hương” nghĩa là gì không?
Anna suy nghĩ một lát rồi trả lời bằng tiếng Slovakia:
– Là nơi… có ông bà của con.
Cả lớp bật cười, nhưng cô giáo thì lặng người. An hiểu khái niệm “quê hương” bằng trái tim, nhưng lại chưa đủ vốn tiếng Việt để diễn tả trọn vẹn.
– Con biết “quê hương” nghĩa là gì không?
Anna suy nghĩ một lát rồi trả lời bằng tiếng Slovakia:
– Là nơi… có ông bà của con.
Cả lớp bật cười, nhưng cô giáo thì lặng người. An hiểu khái niệm “quê hương” bằng trái tim, nhưng lại chưa đủ vốn tiếng Việt để diễn tả trọn vẹn.
Chính những khoảnh khắc ấy nhắc chúng ta rằng, việc dạy và học tiếng Việt ở Slovakia không chỉ là chuyện ngôn ngữ. Đó là hành trình giữ sợi dây kết nối yêu thương, để những đứa trẻ lớn lên nơi xứ người vẫn có thể tự hào nói: “Tôi là người Việt Nam.”
1. Thực trạng tại cộng đồng
Hiện nay, ước tính cộng đồng người Việt tại Slovakia có hàng nghìn gia đình đang sinh sống, với hàng nghìn em nhỏ và thanh thiếu niên sinh ra hoặc lớn lên tại đây. Các em hằng ngày học tập, sinh hoạt chủ yếu bằng tiếng Slovakia, dẫn tới việc khả năng nói, đọc, viết tiếng Việt bị hạn chế. Nhiều em hiểu tiếng Việt nhưng khó diễn đạt trôi chảy; thậm chí có em gần như mất khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Một số phụ huynh mới sang làm việc, không rành tiếng Slovakia, không hiểu con mình trong ngôn ngữ tiếng Việt, cũng như tiếng Slovakia.
Hiện nay, ước tính cộng đồng người Việt tại Slovakia có hàng nghìn gia đình đang sinh sống, với hàng nghìn em nhỏ và thanh thiếu niên sinh ra hoặc lớn lên tại đây. Các em hằng ngày học tập, sinh hoạt chủ yếu bằng tiếng Slovakia, dẫn tới việc khả năng nói, đọc, viết tiếng Việt bị hạn chế. Nhiều em hiểu tiếng Việt nhưng khó diễn đạt trôi chảy; thậm chí có em gần như mất khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Một số phụ huynh mới sang làm việc, không rành tiếng Slovakia, không hiểu con mình trong ngôn ngữ tiếng Việt, cũng như tiếng Slovakia.
2. Ý nghĩa của việc học tiếng Việt
Giữ gìn bản sắc dân tộc: Tiếng Việt là nơi lưu giữ kho tàng ca dao, tục ngữ, truyện cổ, và những câu chuyện về lịch sử cha ông.
Kết nối thế hệ: Tiếng Việt giúp con cháu hiểu và trò chuyện với cha mẹ, ông bà, họ hàng ở quê hương, tránh khoảng cách ngôn ngữ và văn hóa.
Tăng cơ hội học tập và nghề nghiệp: Biết tiếng Việt mở ra cơ hội học tập, làm việc, và giao thương với Việt Nam – một đất nước đang phát triển mạnh mẽ.
Bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc: Khi nói được tiếng mẹ đẻ, các em cảm nhận sâu sắc hơn về nguồn cội và thấy tự hào khi giới thiệu văn hóa Việt ra thế giới.
3. Dạy và học tiếng Việt tại Slovakia :
Trong mùa hè năm 2025 được sự tài trợ của quỹ bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số Slovakia cộng đồng người Việt Nam tại Bratislava và Kosice đã tổ chức 4 lớp học tiếng Việt cho các cháu, ở cả hai thành phố có hơn 70 cháu tham gia. Cảm ơn sự nhiệt tình của các cô Kim Tiến, cô Ngọc Ánh, thầy Việt đã giúp các cháu giữ gìn bản sắc dân tộc của mình. Các câu chuyện về việc học tiếng Việt của các cháu làm chúng tôi rưng rưng nước mắt. Trong lớp học tại thành phố Kosice có cháu đã 29 tuổi con bố người gốc Việt, mẹ người Slovakia rất cao to vẫn kiên trì đến lớp giữa các bạn nhỏ . Có bạn mẹ là người Slovakia mấy hôm học ban đầu không hiểu tiếng Việt ngồi khóc, đến nay đã theo kịp các lớp học. Các lớp học đã đầy nhưng nhiều phụ huynh vẫn còn đăng ký thêm. Niềm vui cuả các cháu, hào hứng khi viết được tên của mình, cuả ba mẹ mình làm chúng tôi vui lây.
Có một điều làm chúng tôi trăn trở, trong số hơn 70 cháu tham gia học năm nay chỉ có rất ít cháu từ các gia đình bố Slovakia mẹ Việt hay bố Việt mẹ Slovakia tham gia. Phải chăng vì sự đa văn hóa trong gia đình mà chúng ta đã quên đi chất Việt trong các cháu. Mong các phụ huynh đừng vì sự bận rộn công việc của mình mà khiến các cháu khó khăn khi giao tiếp với ông bà của mình.
4. Lời kêu gọi
Ngôn ngữ là chiếc chìa khóa mở ra kho tàng văn hóa dân tộc. Mất tiếng Việt, chúng ta sẽ mất một phần hồn Việt. Vì vậy, hãy cùng nhau gìn giữ và truyền lại tiếng mẹ đẻ cho thế hệ mai sau – không chỉ bằng lời nói, mà bằng hành động cụ thể, bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi lớp học, mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng.
Ngôn ngữ là chiếc chìa khóa mở ra kho tàng văn hóa dân tộc. Mất tiếng Việt, chúng ta sẽ mất một phần hồn Việt. Vì vậy, hãy cùng nhau gìn giữ và truyền lại tiếng mẹ đẻ cho thế hệ mai sau – không chỉ bằng lời nói, mà bằng hành động cụ thể, bắt đầu từ mỗi gia đình, mỗi lớp học, mỗi buổi sinh hoạt cộng đồng.
Giữ được tiếng Việt, chúng ta giữ được quê hương trong tim, dù ở bất cứ nơi đâu.
Xin trân trọng cảm ơn các chị em Hội Phụ nữ tại Slovakia , Hội người Việt Nam tại Kosice , cảm ơn chị Trần Thị Kim Dung , anh Thân Trung Sơn tại Kosice. Cảm ơn cô Kim Tiến , cô Ngọc Ánh, thầy Việt Phạm và các anh chị đã giúp đỡ cho các lớp học
Nguyễn Duy Vũ
Bình luận