Học kỳ I năm học 2022/2023 đã kết thúc, đây là thời điểm HS cuối cấp cần phải đăng ký chuyển cấp và chọn trường; nhiều phụ huynh và học sinh quan tâm đến trường chuyên, lớp chuyên (Gymnázium) ở Slovakia như thế nào ? Lenka xin chia sẻ đôi điều về vấn đề này:

Gymnázium – là chương trình giáo dục tổng quát mà trong quá trình học, học sinh dần dần định hướng nghề nghiệp để chuyển tiếp lên học chuyên môn ở bậc đại học; nói đơn giản hơn thì trường gymnázium chỉ dạy các môn học cơ bản, không dạy nghề cụ thể cho HS như trường Cao đẳng (stredná škola) Người Việt mình hay gọi là gymnázium là trường chuyên, lớp chuyên – phân chia thành chuyên -Tổng hợp, chuyên-Toán, Tin, chuyên-Ngoại ngữ, chuyên – Thể thao….

Có 3 chương trình chuyên:

• štvorročné štúdium: chuyên 4 năm – dành cho học sinh học hết lớp 9 chuyển tiếp
• päťročné štúdium : chuyên 5 năm hay còn gọi là bilingválne – chương trình song ngữ: là trường dạy ít nhất 3 môn học bằng ngoại ngữ (các môn khác học bằng tiếng Slovak). Hiện nay đang có những trường song ngữ Slovak-Anh, Slovak-Đức, Slovak-Pháp, Slovak-Ý và Slovak-Tây Ban Nha
• osemročné štúdium: chuyên 8 năm – dành cho học sinh hết lớp 5 chuyển tiếp

Theo thông tin từ Bộ Giáo dục thì hiện nay Slovakia có 233 trường chuyên với gần 3.000 lớp, với hơn 6.000 giáo viên. Trong đó có 144 trường công, 38 trường tư  và 51 trường thuộc nhà dòng (nhà thờ). Tập trung nhiều nhất ở Bratislava với 44 trường chuyên, tiếp là Prešov có 38 trường, ít nhất là ở vùng Trenčín có 17 trường.

Có 2 loại chuyên là chuyên năng khiếu và chuyên không thi năng khiếu:

• talentové štúdium: chuyên năng khiếu: ví dụ như chuyên toán dành cho những HS có khả năng học toán cao hơn, chuyên sâu hơn và phải có phần thi riêng đánh giá khả năng; chuyên múa (có phần thi múa ngoài 2 bài thi Slovencina và Toán). Hoặc HS đã có xác nhận về năng khiếu đặc biệt của CPPPaP (trung tâm tư vấn tâm lý sư phạm) Centrum pedagogicko-psychologického poradenstva a prevencie)
• netalentové štúdium: phần lớn các lớp chuyên thuộc nhóm này, tức là HS không phải trải qua bài thi năng khiếu đặc biệt. Mỗi trường chuyên đều có những tiêu chí chọn học sinh và chương trình dạy học, mục tiêu giáo dục rõ ràng…  anh/chị có thể xem trên trang web của trường để chọn cho con em mình, ngoài ra có thể tham khảo bảng xếp hạng các trường học hàng năm của INEKO (Viện Cải cách Kinh tế và Xã hội – một tổ chức phi lợi nhuận, phi chính phủ-hoạt động độc lập) qua link dưới đây.

https://skoly.ineko.sk/rebricky/?r=2022&ts=Gym&k=1,2,3,4,5,6,7,8&l=0&u=&h=skore&szpo=0&szpd=100&exto=0&extd=100&ms=0

Top 10 trường chuyên năm học 2021/2022 trên toàn quốc:

1. Gymnázium pre mimoriadne nadané deti na Teplickej 7 v Bratislave (hodnotenie 9,6/10)
2. Gymnázium na Poštovej 9 v Košiciach (hodnotenie 9,5/10)
3. Gymnázium Jurana Hronca na Novohradskej 3 v Bratislave (hodnotenie 9,4/10)
4. Gymnázium na Varšavskej ceste 1 v Žiline (hodnotenie 9,2/10)
5. Gymnázium na Grösslingovej 18 v Bratislave (hodnotenie 9,0/10)
6. Gymnázium Jozefa Lettricha na ulici Jozefa Lettricha 2 v Martine (hodnotenie 8,9/10)
7. Bilingválne gymnázium na Komenského 215 v Sučanoch (hodnotenie 8,6/10)
8. Gymnázium J. Hollého Na hlinách 30 v Trnave (hodnotenie 8,3/10)
9. Gymnázium na Školskej 2 v Dubnici nad Váhom (hodnotenie 8,3/10)
10. Bilingválne gymnázium na ulici Tomáša Ružičku 3 v Žiline (hodnotenie 8,3/10)

Lịch thi tuyển sinh / prijímacie skúšky cho năm học 2023/2024

• Škola a odbor – odbory bez talentových skúšok/ nhóm trường không phải thi môn năng khiếu , có 2 đợt thi : ngày 4. & 5./5/2023 và 9.&10./5/2023 (như vậy mỗi HS có thể chọn thi 2 trường)
• Škola a odbor – talentové odbory/ nhóm trường phải thi môn năng khiếu, có 2 đợt thi : ngày 28/4; 2.&3./5/2023 và 11. 12. 15./5/2023 (như vậy mỗi HS có thể chọn thi 2 trường)

Prihláška/Đăng ký dự thi:

• Anh/chị có thể gửi bản đăng ký thi tuyển sinh từ trang EduPage/eŠkolu hoặc gửi qua bưu điện. Gửi qua trang EduPage là tiện nhất vì có thể gửi luôn cho các trường, có sẵn thông tin của con, của cha mẹ; điểm số các năm học …. và sau này nhận kết quả thi cũng tiện hơn. Hướng dẫn cách làm ở link này : https://help.edupage.org/?lang_id=2&p=u1/u1681/u1685/u646
• Nếu gửi qua bưu điện thì cần in mẫu đăng ký ở link này: https://edicnyportal.iedu.sk/Forms/Show/4645
• Thời hạn nhận đơn đăng ký tùy từng trường nhưng Lenka thấy phần lớn các trường nhận đơn trước 20/3/2023 (một số ít trường chỉ nhận đến 28/2/2023). Có thể gặp giáo viên phụ trách học tập của Trường hiện con đang theo học để xin tư vấn và hướng dẫn làm thủ tục.
• Nếu HS không tham gia được kỳ thi tuyển sinh vì lý do sức khỏe hay lý do gì khác thì phải liên hệ với nhà trường và gửi các giấy tờ liên quan theo yêu cầu.
• Nhà trường sẽ gửi giấy mời dự thi cho từng HS, chậm nhất là 5 ngày trước lịch thi.

Prijímacia skúška/ Bài kiểm tra đầu vào gồm có nội dung gì:

• Bài kiểm tra viết môn văn (test zo slovenského jazyka a literatúry):
• Bài kiểm tra viết môn toán (test z matematiky): có thể gồm nhiều phần nhỏ
• Bài thi năng khiếu dành cho những lớp chuyên năng khiếu.

Mức độ khó/ dễ của bài thi đầu vào thì tùy theo tiêu chí trọn HS của từng trường nên anh/chị cần tham khảo những bài thi năm trước. Các trường không tổ chức luyện thi.

Kritériá na úspešné a neúspešné vykonanie skúšky a kritériá prijatia na štúdium/Tiêu chí đánh giá, chọn HS :

Mỗi trường đều thông báo công khai các tiêu chí, thang điểm… để tuyển sinh. Lenka ví dụ: hệ chuyên 8 năm của trường chuyên Gymnázium Jura Hronca (Košická- Spojená škola, Bratislava) xét các tiêu chí gồm:

1. Bài thi Slovencina: tối đa 40 điểm
2. Bài thi Toán: tối đa 60 điểm
3. Nếu có giải thưởng từ cuộc thi toán học của trường (KSM 5) tối đa 6 điểm
4. Nếu có giải thưởng từ cuộc thi Olympics toán vòng quận – (MO Z5), được tối đa 4 điểm.

Kết quả tuyển sinh sẽ được thông báo công khai trên trang web của Trường vào cuối tháng 5/2023 và hoàn tất thủ tục nhập học cho HS trong tháng 6/2023

Như vậy, tuyển sinh vào hệ chuyên của Slovakia rất nghiêm túc và càng ngày càng khó, nhất là với hệ chuyên 8 năm vì số lượng HS nhận vào rất hạn chế. Chương trình học so với mức độ học ở VN thì Lenka nghĩ không quá nặng nề nhưng so với “mặt bằng” học chung của Slovakia thì nặng hơn nhiều, đòi hỏi HS phải nghiêm túc theo học dài hạn và xác định sau này sẽ phải học Đại học thì mới có nghề nghiệp; không như học Cao đẳng nghề – khi học xong là đã có thể đi làm. Làm thế nào để biết con mình có phù hợp học ở trường chuyên hay không? nhất là vào chuyên 8 năm khi con anh/chị mới khoảng 10 tuổi? Lenka xin trích dẫn lời khuyên của các chuyên gia tâm lý giáo dục, nếu như anh/chị thấy con có những đặc điểm:

• là đứa trẻ thích tìm hiểu khoa học hoặc quan tâm đến một hoặc nhiều lĩnh vực đời sống một cách nghiêm túc
• là đứa trẻ thích học và chịu được áp lực khi phải học nhiều hơn hoặc hoàn thành những nghĩa vụ học tập ở trường lớp một cách tự giác, không quá miễn cưỡng và căng thẳng.
• là đứa trẻ thích đọc, thích tìm kiếm thông tin qua các kênh khác như xem TV, youtube … và chuyển hóa thông tin thành kiến thức của mình và có chính kiến

Những trẻ có đặc điểm này sẽ phù hợp với học tập ở trường chuyên. Còn nếu trẻ không hứng thú chuyện học hành sách vở  và bộc lộ năng khiếu khác như âm nhạc, hội họa hoặc thích thú với ngành nghề cụ thể nào đó, chẳng hạn như thích trở thành thợ ảnh, thợ cắt tóc hay mong muốn trở thành ca sỹ… thì lựa chọn vào trường trung học dạy nghề (stredná odborná škola) lại là sự lựa chọn phù hợp nhất.

Sự thành công của con trẻ là niềm mong ước lớn nhất của cha mẹ, nhưng Lenka nghĩ, sự hạnh phúc của con lại còn quan trọng hơn; vì thế chúng ta hãy cùng con lựa chọn trường lớp và con đường học tập mà con phù hợp và hạnh phúc nhất.