Việc cộng đồng người Việt tại Slovakia được công nhận là dân tộc thiểu số có ảnh hưởng gì đến nghĩa vụ của người Việt có giấy phép cư trú dạng tạm trú, cư trú dài hạn và thường trú không?
Liên quan đến sự kiện cộng đồng người Việt được chính thức công nhận là dân tộc thiểu số tại Slovakia, xin giới thiệu các quyền lợi của người dân tộc thiểu số.
Hiến pháp nước Cộng hòa Slovakia quy định:
Điều 34
(1) Công dân Cộng hòa Slovakia là người dân tộc thiểu số được đảm bảo phát triển toàn diện, chủ yếu là quyền phát triển văn hóa riêng của mình cùng với các thành viên dân tộc thiểu số khác, quyền phổ biến và nhận thông tin bằng tiếng mẹ đẻ, quyền tập hợp trong các hiệp hội dân tộc, quyền thành lập và duy trì các tổ chức giáo dục và văn hóa. Luật pháp quy định chi tiết.
(2) Ngoài quyền tiếp nhận ngôn ngữ chính thức, trong điều kiện do luật pháp quy định, công dân là người dân tộc thiểu số được bảo đảm:
a) quyền được giáo dục bằng ngôn ngữ riêng,
b) quyền sử dụng ngôn ngữ riêng trong giao tiếp chính thức,
(c) quyền tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến dân tộc thiểu số.
(3) Việc thực hiện các quyền lợi của công dân là người dân tộc thiểu số được Hiến pháp này bảo đảm không được phép đe dọa chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Cộng hòa Slovakia và không được dẫn đến phân biệt đối xử đối với các nhóm dân cư khác của Cộng hòa Slovakia.
Xin giải thích và diễn giải từng khoản một một cách dễ hiểu:
(1) Công dân Slovakia gốc Việt (người Việt có quốc tịch Slovakia) sẽ được hưởng các quyền lợi như các dân tộc thiểu số khác tại CH Slovakia, đó là được hỗ trợ từ Quỹ hỗ trợ văn hóa của các dân tộc thiểu số, nhằm giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa riêng, truyền thống, tập tục, ngôn ngữ mẹ đẻ.
Cộng đồng người Slovak gốc Việt có thể tận dụng ngân sách nhà nước từ Quỹ văn hóa này cho các họat động giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống, tập tục như Lễ Tết nguyên đán, Tết Trung Thu, Lễ hội văn hóa Việt Nam,… và tổ chức các lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em và người lớn để giữ gìn tiếng Việt.
(2) Người Slovak gốc Việt được bảo đảm
a) Quyền được giáo dục bằng ngôn ngữ riêng: Người Việt có quyền yêu cầu mở trường học bằng tiếng Việt , trong điều kiện do luật pháp quy định (nếu đáp ứng được tỷ lệ dân số tối thiểu là 15% ). Điều kiện này ta chưa đáp ứng được ở bất cứ địa phương nào.
b) Quyền được sử dụng tiếng Việt tại công sở, các cơ quan nhà nước, cũng trong điều kiện do luật pháp quy định (nếu đáp ứng được tỷ lệ dân số tối thiểu là 15% ). Điều kiện này ta chưa đáp ứng được ở bất cứ địa phương nào.
c) Quyền tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến dân tộc thiểu số:
Quyền này ta áp dụng và thực hiện thông qua việc cử người đại diện tại Ủy ban về người dân tộc thiểu số và các nhóm sắc tộc thuộc Hội đồng Chính phủ về nhân quyền, dân tộc thiểu số và bình đẳng giới.
Người đại diện của cộng đồng người Việt sẽ tham gia các cuộc họp của Ủy ban, đóng góp ý kiến, kiến nghị liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của các dân tộc thiểu số nói chung và của dân tộc thiểu số Việt Nam nói riêng.
Như vậy quyền lợi của người dân tộc thiểu số là dành cho người gốc Việt mang quốc tịch Slovakia.
Người Việt có giấy phép cư trú dạng thường trú, cư trú dài hạn và tạm trú có được hưởng các quyền lợi nói trên không?
Danh chính ngôn thuận thì không. Tuy nhiên gián tiếp thì người mang quốc tịch Việt Nam đang định cư và làm việc tại Slovakia vẫn được hưởng quyền lợi như người Slovak gốc Việt.
Các anh chị em được hưởng lợi ích từ ngân sách nhà nước thông qua Quỹ hỗ trợ văn hóa người dân tộc thiểu số. Các anh chị em và con cái vẫn được tham gia vào tất cả các hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống, tập tục như Lễ Tết nguyên đán, Tết Trung Thu, Lễ hội văn hóa Việt Nam,… và các lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em và cả người lớn để giữ gìn tiếng Việt. Không ai chủ ý phân biệt các đối tượng tham gia, dẫn đến giới hạn, kiểm tra để xác minh người tham gia mang hộ chiếu Slovakia hay Việt Nam.
Việc cộng đồng người Slovak gốc Việt được công nhận là dân tộc thiểu số có ảnh hưởng gì đến nghĩa vụ của người Việt có giấy phép cư trú dạng thường trú, cư trú dài hạn và tạm trú không?
Hoàn toàn không. Có một số người cho rằng sắp tới điều kiện để xét cấp cư trú dài hạn, thường trú sẽ khắt khe hơn, như phải thi tiếng.
Việc người Slovak gốc Việt được công nhận là dân tộc thiểu số không liên quan đến việc cư trú của người Việt mang quốc tịch Việt Nam. Mọi thủ tục, điều kiện liên quan đến việc cư trú của người Việt mang quốc tịch Việt Nam tại Slovakia là do Luật cư trú của người nước ngoài số 404/2011 quy định.
Nếu xảy ra việc thi tiếng để xét cấp cư trú dài hạn, thường trú thì do có sự thay đổi của Luật cư trú nói trên, nhằm hài hòa hóa pháp luật trong Liên minh châu Âu, vì Slovakia là quốc gia thành viên của tổ chức này.
Phương Võ
Bình luận