Đối với nhiều người Việt đang sinh sống tại Slovakia, chuyện làm giấy tờ giữa hai nước từ lâu luôn là một quá trình khá vất vả. Từ giấy khai sinh, kết hôn, bằng cấp, giấy ủy quyền cho tới hồ sơ doanh nghiệp… hầu như ai từng trải qua cũng đều hiểu cảm giác phải “chạy giấy tờ” qua nhiều cơ quan, chờ đợi nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Tuy nhiên, một thay đổi rất lớn sắp diễn ra.

Việt Nam đã chính thức gia nhập Công ước La Hay về Apostille — công ước quốc tế giúp đơn giản hóa việc công nhận giấy tờ giữa các quốc gia. Đây được xem là bước tiến quan trọng không chỉ về mặt hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của hàng triệu người Việt ở nước ngoài, trong đó có cộng đồng người Việt tại Slovakia.

Theo thông tin từ Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế (HCCH), Việt Nam đã nộp văn kiện gia nhập vào ngày 31.12.2025 và trở thành quốc gia thành viên thứ 129 của hệ thống Apostille toàn cầu. Công ước sẽ chính thức có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 11.09.2026.

Điều đó đồng nghĩa với việc từ thời điểm này, rất nhiều loại giấy tờ giữa Slovakia và Việt Nam sẽ không còn phải trải qua quy trình “hợp pháp hóa lãnh sự” phức tạp như hiện nay.

Hiện nay người dân vẫn phải qua rất nhiều bước

Trước tháng 9/2026, nếu muốn sử dụng giấy tờ Slovakia tại Việt Nam hoặc giấy tờ Việt Nam tại Slovakia, người dân vẫn phải thực hiện quy trình nhiều tầng xác nhận.

Thông thường, hồ sơ phải đi qua:

• cơ quan chức năng liên quan,
• Bộ Tư pháp hoặc Bộ Ngoại giao,
• sau đó tiếp tục xác nhận tại Đại sứ quán.

Ví dụ một giấy khai sinh, giấy xác nhận độc thân, bằng đại học hay giấy ủy quyền… muốn sử dụng tại Việt Nam thường phải:

• dịch thuật công chứng,
• xác nhận tại cơ quan có thẩm quyền Slovakia,
• xác nhận tại Bộ Ngoại giao Slovakia,
• rồi cuối cùng mới tới Đại sứ quán Việt Nam tại Bratislava để hợp pháp hóa.

Chỉ riêng việc đặt lịch, gửi hồ sơ, chờ xác nhận và đi lại cũng khiến nhiều người mất rất nhiều thời gian và chi phí. Nếu thiếu một con dấu hoặc sai sót nhỏ, hồ sơ đôi khi phải làm lại từ đầu.

Đối với nhiều gia đình sống xa Bratislava hoặc thường xuyên xử lý giấy tờ giữa hai nước, đây luôn là phần mệt mỏi nhất trong mỗi thủ tục hành chính.

Sau tháng 9/2026 sẽ thay đổi ra sao?

Khi Công ước Apostille chính thức có hiệu lực, trong phần lớn trường hợp người dân sẽ không còn phải tới Đại sứ quán để hợp pháp hóa giấy tờ như hiện nay.

Thay vào đó, giấy tờ sẽ được cơ quan có thẩm quyền cấp một chứng nhận quốc tế gọi là Apostille.

Nói một cách đơn giản:

• Slovakia xác nhận giấy tờ của Slovakia,
• Việt Nam sẽ trực tiếp công nhận xác nhận đó,
• không cần thêm bước hợp pháp hóa lãnh sự tại Đại sứ quán nữa.

Điều này sẽ giúp giảm đáng kể:

• số lần đi lại,
• thời gian xử lý,
• chi phí giấy tờ,
• phí chuyển phát và dịch vụ trung gian.

Theo nhiều chuyên gia, thời gian xử lý hồ sơ có thể giảm từ vài tuần xuống chỉ còn vài ngày làm việc.

Những lĩnh vực được hưởng lợi nhiều nhất

Kết hôn và giấy tờ gia đình

Đây có lẽ là lĩnh vực mà cộng đồng người Việt tại Slovakia quan tâm nhiều nhất.

Hiện nay, các thủ tục như:

• đăng ký kết hôn,
• khai sinh cho con,
• xác nhận độc thân,
• nhận cha mẹ con,
• giấy tờ thừa kế,
• giấy ủy quyền gia đình,

đều phải trải qua quy trình xác nhận khá dài.

Không ít cặp đôi từng mất hàng tháng chỉ để hoàn thành phần giấy tờ trước khi có thể đăng ký kết hôn.

Sau khi áp dụng Apostille, phần lớn các thủ tục này sẽ đơn giản hơn rất nhiều, đặc biệt đối với các gia đình Việt – Slovak hoặc các gia đình có người thân sinh sống giữa hai nước.

Du học, lao động và công nhận bằng cấp

Nhiều người Việt từng gặp khó khăn khi xác nhận:

• bằng tốt nghiệp,
• bảng điểm,
• chứng chỉ,
• lý lịch tư pháp,
• hồ sơ lao động.

Ngược lại, người Slovakia sang Việt Nam làm việc hoặc giảng dạy cũng phải trải qua quy trình tương tự.

Sau tháng 9/2026, việc xác nhận các giấy tờ này sẽ nhanh hơn đáng kể, giúp giảm nhiều chi phí dịch thuật, chuyển phát và thời gian chờ đợi.

Kinh doanh và đầu tư

Đây là thay đổi được rất nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Các công ty làm ăn giữa Slovakia và Việt Nam hiện nay thường phải hợp pháp hóa:

• giấy phép kinh doanh,
• giấy ủy quyền,
• hợp đồng,
• hồ sơ đấu thầu,
• giấy chứng nhận xuất xứ,
• hồ sơ thành lập công ty.

Mỗi lần xử lý giấy tờ quốc tế thường mất khá nhiều thời gian và chi phí.

Sau khi áp dụng Apostille, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể:

• thời gian,
• chi phí lãnh sự,
• phí dịch vụ,
• và giảm rủi ro chậm tiến độ hồ sơ.

Nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là bước rất quan trọng giúp thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và châu Âu trong thời gian tới.

Tuy nhiên vẫn cần lưu ý

Việc gia nhập Công ước Apostille không có nghĩa là mọi giấy tờ sẽ “tự động được chấp nhận” mà không cần dịch thuật hoặc công chứng.

Apostille chỉ xác nhận:

• tính hợp pháp của con dấu,
• chữ ký,
• và cơ quan cấp giấy tờ.

Trong nhiều trường hợp, giấy tờ vẫn sẽ cần:

• dịch sang tiếng Việt hoặc tiếng Anh,
• công chứng bản dịch,
• hoặc bổ sung thêm các yêu cầu riêng của từng cơ quan tiếp nhận.

Ngoài ra, nhiều loại giấy tờ như lý lịch tư pháp hay xác nhận cư trú vẫn chỉ có giá trị trong vài tháng.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị người dân không nên chờ đúng ngày 11.09.2026 mới bắt đầu xử lý các thủ tục quan trọng, vì trong giai đoạn đầu nhiều cơ quan địa phương có thể cần thời gian để làm quen với hệ thống mới.

Một thay đổi rất “đời sống” với cộng đồng người Việt

Việc Việt Nam gia nhập Công ước La Hay Apostille được xem là dấu hiệu rõ ràng cho thấy quá trình hiện đại hóa hành chính và hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng mạnh hơn.

Đối với cộng đồng người Việt tại Slovakia, đây có lẽ là một trong những thay đổi thiết thực nhất trong nhiều năm gần đây — không quá ồn ào, nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của rất nhiều gia đình.

Từ tháng 9/2026, khoảng cách giấy tờ giữa Slovakia và Việt Nam có lẽ sẽ ngắn lại đáng kể.